ตักบาตรข้าวหลามประจำปี

ก่อนออกไปไหว้พระนอกบ้าน ก็ไหว้พระในบ้านก่อน

ก่อนออกไปไหว้พระนอกบ้าน ก็ไหว้พระในบ้านก่อน

12 ม.ค.2560 นอกจากวันนี้จะเป็นวันพระแล้ว
ยังเป็นวันบุญประเพณีตักบาตรข้าวหลาม (Ceremony)
เห็นในสื่อว่าหลายพื้นที่ทำบุญวันพระใหญ่นี้
และที่ อ.เกาะคา ลำปาง ก็มีพิธีนี้ที่วัดน้ำผึ้งชาวไร่อ้อย
คุณยายที่บ้าน ตื่นแต่เช้า ดาครัว นุ่งห่มขาว
เตรียมข้าวหลาม ดอกไม้ธูปเทียน ไปตักบาตรข้าวหลามที่วัด
ก่อนออกไปไหว้พระนอกบ้าน ก็ไหว้พระในบ้านก่อน
จึงเตรียมข้าวหลามใส่จาน ถวายพระพุทธรูปประจำบ้าน
เพื่อความเป็นศิริมงคลภายในบ้าน

ความเป็นมา
บุญประเพณีตักบาตรข้าวหลาม คือ ประเพณีของพุทธศาสนิกชนที่ร่วมกันทำบุญ
ถวายแก่แม่โพสพ และขอพรให้ช่วยคุ้มครองยุ้งฉางหลองข้าว
จัดขึ้นในวันเพ็ญขึ้น ๑๕ เดือนยี่ (ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๒) ของทุกปี

วัดน้ำผึ้งชาวไร่อ้อย

วัดน้ำผึ้งชาวไร่อ้อย

http://www.photoontour.com/gallery3/wat_ban_phueng/page/wat_ban_phueng11.htm

ข้าวซอยเป็นพันธกิจด้านหนึ่ง

ข้าวซอยถ้วยนี้ไม่สมบูรณ์ครับ พร่องไป 1 ช้อนเต็ม

ข้าวซอยถ้วยนี้ไม่สมบูรณ์ครับ พร่องไป 1 ช้อนเต็ม

ข้าวซอยลำปางมีชื่ออยู่หลายร้าน
เคยมีเพื่อนชื่อเสวีมาจากบางกอก ผมพาไปทานข้าวซอยแม่คำแสน
อยู่แถวหมู่บ้านสุขสวัสดิ์ แถวนั้นมีอีกร้านคือข้าวซอยโอมา
แล้วท่านถามว่าคำว่าข้าวซอยมาจากอะไร ตอนนั้นก็ไม่รู้
พอมาค้นพบว่าคำว่าข้าวซอย
เป็นเพื่องชื่อ ไม่เกี่ยวกับการผสมคำระหว่างข้าว+ซอย แต่อย่างใด
ที่สำคัญเป็นอาหารอิสลาม ไม่มีหมู
แต่มีการพัฒนาตอบโจทย์ลูกค้า ด้วยการเติมเนื้อสัตว์หลากหลายเข้าไป
ให้เลือกสั่งได้ ตามใจลูกค้า ซึ่งต่างกับต้นตำรับ ที่เป็นไก่

http://thaiabc.com/lampangnet/admin/1215/

หลายครั้งไป BigC ลำปาง พบข้าวซอยที่ Food Center
แล้วผมก็มักจะสั่งมาทาน เพราะตั้งแต่ปี 2552 ไม่รับข้าวเที่ยง
จึงมีโอกาสเฉพาะช่วงเย็น พ่อค้าเป็นผู้ชายสูงอายุ
แล้วอยู่มาวันหนึ่งราวปลายปี 2556 ก็พบว่า
ที่ BigC ลำปางไม่มีข้าวซอยแล้ว คิดถึงมาก
วันนี้ (16 พ.ค.57) มีร้านข้าวซอยร้านใหม่
คนขายยังเป็นสาววัยรุ่นอยู่เลย ผมก็ถามไปตามประสาชอบพอข้าวซอย
ว่าเจ้าเก่ารึเปล่าครับ
แม่ค้าบอกว่าไม่ใช่ พึ่งมาขาย มาจากแพร่ (ข้ามจังหวัดมา)
ที่นี่เป็นร้านข้าวซอยสาขา 2 โดยสาขาแรกอยู่ BigC แพร่
ที่ร้านนี้มีแต่ข้าวซอยน่องไก่ ถ้วยละ 35 บาท กับสะเต๊ะ(อาหารอินโด)
ตามต้นตำรับข้าวซอย ที่ไม่มีข้าวซอยเนื้อ

ชุดที่ผมสวมไปทานข้าวซอย อยู่หลังป้ายที่บอกว่า  วุฒิศักดิ์ย้ายไปชั้น2ของcentral

ชุดที่ผมสวมไปทานข้าวซอย
อยู่หลังป้ายที่บอกว่า
วุฒิศักดิ์ย้ายไปชั้น2ของcentral

ถ้ามีโอกาสลองไปชิมนะครับ
เป็นการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่น ไปในตัว
เป็น 1 ในพันธกิจของสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาของไทย
และที่สำคัญผมเป็นสมาชิกของสถาบันฯ

สรุปเลยครับ ข้าวซอยอร่อย เข้มข้น ถึงใจ

ข้าวแต๋นแม่สุมล เท่าจานข้าว (rice cracker)

ข้าวแต๋น (Rice Cracker)

ข้าวแต๋น (Rice Cracker)

ร่ำเปิงถึงข้าวแต๋นแม่สุมล ที่ อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง
บ้านของแม่สุมลทำข้าวแต๋นที่บ้านผึ้ง หลังโรงเรียนบ้านผึ้ง
แล้วย้ายไปอยู่บ้านศาลา
ตอนอยู่บ้านผึ้ง ผมเคยไปเที่ยวหาลูกขายของแม่สุมล
เพราะอยู่หลังบ้านของผม แล้วก็ซื้อกลับบ้าน
เห็นท่านใช้ข้าวเหนียวมาผสมสูตรเฉพาะ
มีเกลือ น้ำตาล เป็นส่วนประกอบสำคัญ
แล้ววางบนพิมพ์ขนาดเท่าจานข้าว นำไปตากแดด
เมื่อทอดก็จะขยายใหญ่มาก ขายถุงละ 5 บาท
นั่นก็ราว 2520 หรือเกือบ 40 ปีแล้ว
การทอดเป็นศิลปะ และความเชี่ยวชาญ
เพราะถ้าไม่เคยมือก็จะแตก และขายไม่ได้ราคา

แล้วเมื่อวันนี้ 2 พฤษภาคม 2557 ราวห้าโมงเย็น
เห็นข้าวแต๋นเศษแพ็คถุง หลากสี
เข้าใจว่าผสมน้ำผลไม้หลายชนิด
ที่ตลาดน้ำโท้งถุง 10 บาทเอง ไม่รอช้าซื้อกลับบ้านทันที
เพราะปกติจะถุงละ 20 บาทขึ้นไปมีประมาณ 5 ชิ้น
เป็นอาหารว่างที่นาน  ๆ จะรับประทานสักครั้งหนึ่ง
กรอบ อร่อย ได้โปรตีน อิ่มสบายท้อง

โลกเปลี่ยนแปลงไปเยอะ .. โดยเฉพาะอาหาร
ผมเคยทานข้าวแต๋นขนาดเท่าจานข้าว
เดี๋ยวนี้เหลือขนาดเท่าถ้วยน้ำพริก
น่าจะเป็นเพราะกระบวนการผลิต
ที่ขนาดเล็กจะสูญเสียน้อยกว่าขนาดใหญ่
.. เป็นแน่แท้

ข้อคิดเห็นของทีมต่อการดำเนินงาน ระยะที่ 2 กรกฎาคม 2554 – ธันวาคม 2554

ตีข้าว บ้านร่มเย็น ต.นิคมพัฒนา

ตีข้าว บ้านร่มเย็น ต.นิคมพัฒนา

การวิจัยเพื่อท้องถิ่น ที่ บ้านร่มเย็น หมู่ 8 ต.นิคมพัฒนา อ.เมือง จ.ลำปาง

 

          ทีมวิจัยที่เกิดจากตัวแทนในสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาในจังหวัดลำปางจำนวน 5 สถาบัน ได้แก่ มจร. มทร. มรภ. กศน. และมนช. (มยน. เดิม) ร่วมกับตัวแทนจากชุมชน ทั้งผู้นำ ครู และชาวบ้าน เป็นคณะทำงานชุดใหญ่ แต่เมื่อลงไปทำงานก็พบว่าขนาดของทีมเป็นทั้งจุดเด่น และจุดด้อยไปพร้อมกัน โดยเฉพาะการลงไปทำงานในชุมชนขนาดเล็ก เพราะมีประชากรประมาณ 100 หลังคาเรือน และการเป็นชุมชนที่เกิดจากการย้ายถิ่นที่รับผลจากการสร้างเขื่อนกิ่วลม  ทำให้จารีตประเพณีในชุมชนต่างจากชุมชนอื่นที่ลงหลักปักฐานมานับร้อยปี ความเหนียวแน่นของเครือญาติ และศิลปวัฒนธรรม จึงไม่เด่นชัด ทำให้ทีมวิจัยต้องใช้เวลาเรียนรู้ และค้นหาตัวตนที่แท้จริงร่วมกับชุมชนให้กระจ่างชัด

          จุดเด่นของทีมที่มีขนาดใหญ่ คือ การลงพื้นที่ในแต่ละครั้งจะมีตัวแทนจากทุกสถาบันเข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ จึงมีกำลังของทีมมากพอที่จะทำให้เกิดความคิดที่หลากหลาย และมุ่งไปสู่เป้าหมายของแต่ละกิจกรรมได้ชัดเจน ส่วนจุดด้อยที่พอจะมองเห็นคือการหมุนเวียนสลับผลัดเปลี่ยนตัวแทนนักวิจัยจากแต่ละสถาบันเข้าไปในแต่ละกิจกรรม ทำให้การเชื่อมประสานข้อมูลจากแต่ละเวทีไม่ราบรื่น ทำให้ต้องใช้เวลาส่วนหนึ่งในการทบทวน ทำความเข้าใจกิจกรรมที่ผ่านมา ชี้แจงเป้าหมายในการหารือ และต้องเรียนรู้ข้อค้นพบที่เข้ามาใหม่จากแต่ละเวทีที่จำเป็นต้องใช้ในการกำหนดแนวทางการทำงานสำหรับเวทีต่อไป

          พี่เลี้ยง และผู้ช่วยนักวิจัย เป็นกำลังสำคัญที่ทำให้การทำงานของทีมที่มีขนาดใหญ่สามารถขับเคลื่อนไปได้ และความร่วมมือของนักวิจัยในพื้นที่ก็เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้การทำงานในช่วงที่ผ่านมาราบรื่น เพราะมีการลงไปทำความเข้าใจกับคนในพื้นที่อย่างใกล้ชิด จนคนในชุมชนเข้าใจเป้าหมายของการเข้าไปทำงานของนักวิชาการที่มาจากภายนอก นำไปสู่การยอมรับ และการรวมกลุ่มของกลุ่มที่มีปัญหาได้สำเร็จในที่สุด

http://www.facebook.com/media/set/?set=a.10150430198513895.379656.814248894&type=3